Таныг жолоодлого хийж байх үед автомашин нь зам дээр тайван, тогтвортой байж, жолоо эргүүлэх, хурдаа нэмэх, тоормослох үед урьдчилан таамаглахуйц хариу үйлдэл үзүүлэхийг чухалчлах хэрэгтэй. Автомашины зам дээрх ийм урьдчилан таамаглагдахуйц зан төлөвийг жолоодлогын шинж чанар (köregenskaper) гэж нэрлэдэг. Зарим тохиолдолд жолоодлогын шинж чанар нь машины хийц болон моделоос (konstruktion) хамаардаг (ихэнх машинд хөдөлгүүр урд байрладаг тул урд дугуйн дээр жин их байдаг). Харин зарим тохиолдолд та өөрөө тухайн жолоодлогын шинж чанарт нь нөлөөлж өөрчилж болдог, жишээ нь дугуйн агаарын даралт (lufttryck)-аас хамаарч дугуйн барьц өөрчлөгдөнө.
Хэт эргэлт (Överstyrning)
Хэт эргэлт (överstyrning) үед жолооны хүрдийг эргүүлснээс илүүгээр машин эргэнэ, учир нь арын дугуйнууд (bakdäcken) барьц алдана. Өөрөөр хэлбэл, машин хойшоо халтирч эргэнэ.
Арын дугуйн халтиргааг (bakhjulssladd) засах амаргүй тул хамгийн сайн дугуйг ард тавих нь зүйтэй. Ихэнх машин хөдөлгүүрээ урд байрлуулсан, урд хэсэгт жин ихтэй байдаг тул амархан эргэж халтирдаггүй. Сум шидэхэд хүнд үзүүр нь бай руу түрүүлж очдогтой адил, урд жинтэй машин хамраараа түрүүлж явах хандлагатай. Гэхдээ дараах нөхцөлд урд жинтэй машин ч хэт эргэж болно:
- Арын дугуй усан дээр гулгах (vattenplanar) эсвэл шавар/цасны зутан дээр гулгах (moddplanar)
- Огцом тоормослох (hård inbromsning) үед урд талын тоормосны даралт ихэсч, арын дугуй барьц алдах
- Арын дугуй элэгдсэн (slitna) байх
- Машины ард хүнд ачаа холоор байрлах
- Арын хөтлөгчтэй (bakhjulsdriven) машинд хүчтэй хурдасгах
- Эдгээр хүчин зүйлсийн хослол
Дутуу эргэлт (Understyrning)
Дутуу эргэлт (understyrning) үед жолооны хүрдийг эргүүлснээс бага эргэнэ, учир нь урд дугуйнууд (framhjulen) барьц алдана. Ихэнхдээ урд хөтлөгчтэй (framhjulsdrivna) машинд илүү ажиглагдана. Машинуудын дийлэнх нь урд хөтлөгчтэй.
Дутуу эргэлтийн түгээмэл шалтгаанууд:
- Урд дугуй усан/шаварт гулгах (vatten- eller moddplanar)
- ABS-гүй машинд огцом тоормослоход дугуй түгжигдэх (låser sig)
- Урд дугуй элэгдсэн (slitna) байх
- Машин урд жин ихтэй (framtung) байх
- Чиргүүл (släpvagn) эсвэл аяны чиргүүл (husvagn)-тэй, бөмбөгний даралт (kultryck) их байх — ингэснээр ар тал доош дарагдаж, урд дугуйн барьц багасна
- Хэт их хурдасгаж, урд дугуй эргэн гулгах (spinner loss)
- Эдгээрийн хослол
Дугуй түгжигдсэн эсвэл эргэж гулгаж байх үед жолоог хэр их эргүүлсэн ч машин бараг шулуун чигээрээ явах хандлагатай.
Жолооны систем (Styrsystemet)
Ихэнх автомашин серво жолоотой (servostyrning). Хуучин загварууд гидравлик (hydraulisk), шинэ загварууд цахилгаан (elektrisk) серво-той. Хэрэв жолоо хүнд эргэж байвал серво-д гэмтэл байж магадгүй. Серво-гүй хуучин машинд том хүрд болон эргэх тоо олон байдаг.
Анхаарах зарим зүйлс:
- Жолоо “үсрэх” (hugg i ratten) — гидравлик серво-той машинд серво-д бохирдол (smuts) эсвэл агаар (luft) орсноос
- Жолооны чичиргээ (rattfrossa) — жолоонд сул зай (glapp) үүссэн эсвэл урд дугуйн тэнцвэр алдагдсан (obalans)-аас; ихэвчлэн тодорхой хурданд хүчтэй
- Чирэх (bogsering) үед, хөдөлгүүр унтарсан бол жолооны серво ажиллахгүй
Цахилгаан тогтворжуулах систем (Elektronisk stabilitetskontroll)
Шинэ машинууд дугуй гулгах (spinner loss) эсвэл хальтирч эхлэх (sladdar)-ийг илрүүлдэг системтэй. Бариц алдсан дугуйг тус тусад нь тоормослон, машин хальтиргааг өөрөө засна. Эдгээр засвар маш хурдан хийгддэг тул жолооч ихэнхдээ анзаарахгүй.
Анхааруулах гэрэл (varningslampa) нь замын барьц, тогтвортой байдалд асуудал үүссэнийг жолоочид мэдэгдэнэ. Систем идэвхтэй үед жолоочийн жолоодлогын оролт (styrinput)-той харьцуулан машины хөдөлгөөний чиглэлийг байнга хянаж, машин хальтрах/эргэлдэх шинж илэрвэл:
- Зарим дугуйг бие даан тоормослож
- Шаардлагатай бол хөдөлгүүрийн хүчийг (motoreffekt) тохируулна
Ингэснээр машиныг зорьсон чиглэлд буцааж, хальтиргаа (sladd)-ны эрсдлийг бууруулна.
Энэ анхааруулах гэрэл (lampa) асах нь систем замын барьц алдах эрсдэл илрүүлж, тогтворжуулах арга хэмжээ авч байгааг илтгэнэ. Жолоочийн хувьд энэ нь яаралтай анхааруулга тул:
- Хурдыг нэн даруй бууруулах
- Машиныг онцгой болгоомжтой удирдах
шаардлагатай.
Үйлдвэрлэгчээс хамааран системийн нэршил өөр байж болно:
- Хальтиргаанаас сэргийлэх систем (Antispinnsystem)
- Хальтиргаа засах систем (Antisladdsystem)
- ESC (Electronic Stability Control)
- ESP (Electronic Stability Program)
- DSTC (Dynamic Stability and Traction Control)