Орчуулга (тогтсон дүрмийг мөрдсөн, зөвхөн орчуулга):
Та автомашин жолоодож явахдаа өөрөө болон зорчигчид суудлын бүс (bälte)-ээр бэхлэгдсэн байдаг. Үүнтэй адил, машинд ачаа ачих эсвэл чиргүүл (släpvagn)-ээр ямар нэгэн зүйл тээвэрлэх үед ачаа зөв байрласан, найдвартай бэхлэгдсэн байх нь маш чухал. Автомашин болон чиргүүл нь тодорхой жин (vikt) даах байдлаар хийгдсэн тул хэт их ачаалах эсвэл ачааг буруу байрлуулах нь осол (olycka)-ын эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ.
Хэрэв та жин ба ачааллын заавар (vikt- och lastanvisningar)-ыг мөрдөхгүй бол ослоос үүсэх хохирлыг даатгал (försäkring) нөхөн төлөхгүй байх магадлал өндөр.
Жингийн суурь ойлголтууд (Grundläggande viktbegrepp)
Өөрийн жин (Tjänstevikt)
– Ачаагүй, жолоодоход бэлэн автомашины жин. 75 кг жинтэй жолооч үүнд багтана.
Хамгийн их ачаалал (Maxlast)
– Бүртгэлийн гэрчилгээнд (registreringsbevis) заасан, тээврийн хэрэгслийн даах хамгийн их ачаа.
Нийт жин (Totalvikt)
– Өөрийн жин (tjänstevikt) + хамгийн их ачаалал (maxlast).
Тээврийн хэрэгслийн зөвшөөрөгдөх нийт жин.
Бодит жин (Bruttovikt)
– Тодорхой нэг мөчид байгаа жин, жишээ нь шалгалтад зогсоосон үеийн жин.
Зөв ачаалах (Att lasta rätt)
Машинд ачаа ачсан бол сайн бэхлэх (lastsäkring) шаардлагатай.
- Хүнд зүйлсийг доогуур байрлуулна
- Ачааны хэсэгт хүнд ачааг арын суудлын түшлэгт ойр тавина
- Ослын үед ачаа урагш шидэгдэж, түшлэгийг мөргөх эрсдэлтэй
Олон машинд ачааг барих тор (nät), бэхэлгээ байдаг. Мөн ачааны хэсгийг дүүргэж, зүйлсийг бие биеэр нь тулган байрлуулж болно.
Ачаа бэхэлгээний шаардлага:
- Ар тийш болон хажуу тийш → ачааны жингийн 50%-ийг даах
- Урагш → ачааны жингийн 80%-ийг даах
Учир нь суудлын автомашин хурдасгахаасаа илүү хурдан тоормослодог.
- 0–100 км/ц ≈ 10 секунд
- 100–0 км/ц ≈ 3 секунд (хуурай асфальт)
👉 Машинд юм хийхдээ огцом тоормослох үед тэр зүйл яаж хөдөлж болохыг бод.
Боулингийн бөмбөг, урт хүнд банз зэргийг хаана, яаж байрлуулах вэ?
Суудлын автомашин + хөнгөн чиргүүл (Personbil med lätt släpvagn)
B ангиллын үнэмлэхтэй (B-körkort) бол хөнгөн чиргүүл чирэх эрхтэй.
- 750 кг-аас ихгүй нийт жинтэй (totalvikt) чиргүүл → үргэлж хөнгөн
- Машин + чиргүүлийн нийлбэр нийт жин 3.5 т (3 500 kg)-оос ихгүй бол → хөнгөн
- Нэг чиргүүл өөр машинаар чирэхэд хөнгөн эсвэл хүнд болж өөрчлөгдөж болно
- 750 кг-аас ихгүй чиргүүл → ямар ч тохиолдолд хөнгөн
Хүнд чиргүүл чирэхийн тулд:
- BE үнэмлэх эсвэл
- өргөтгөсөн B (utökad behörighet B) шаардлагатай
Нийт жин = 3 500 кг
- Машины нийт жин: 2 250 кг
- Чиргүүлийн нийт жин: 1 250 кг
→ 2 250 + 1 250 = 3 500 кг → хөнгөн чиргүүл
Нийт жин > 3 500 кг
- Машины нийт жин: 2 250 кг
- Чиргүүлийн нийт жин: 1 500 кг
→ 3 750 кг → хүнд чиргүүл, B үнэмлэхээр болохгүй
Порховны даралт (Kultryck)
Порховны даралт (kultryck) гэдэг нь чиргүүлийн холбоосоос автомашины чирэх бөмбөг (dragkula) дээр ирж буй даралт (кг).
Ердийн утгууд:
- Ачаатай үед: 70–90 кг
- Ачаагүй үед: 30–50 кг
Мэдээлэл нь:
- Машины гарын авлага (instruktionsbok)
- Холбоос (kulhandske)
- Бүртгэлийн гэрчилгээ (registreringsbevis)-д бий
Зөв даралт авахын тулд:
- Ачааг жигд хуваарилах
- Хүнд зүйлсийг тэнхлэгийн (axel) дээр эсвэл жаахан урд байрлуулах
Порховны даралтыг:
- Kultrycksvåg-оор
- Эсвэл жин (badrumsvåg) ашиглан хэмжиж болно
Бага Порховны даралт (Lågt kultryck)
- Ачаа хэт ард байрлавал
- Машины ар тал дээшилж, арын дугуйн барьц муудна
Үр дагавар:
- Машин + чиргүүл ганхаж (åla sig) эхэлнэ
- Хайчлах нөлөө (fällknivsverkan)-ны эрсдэл нэмэгдэнэ
- Машин дутуу эргэлттэй (understyrd) болно
Их Порховны даралт (Högt kultryck)
- Ачаа хэт урд байрлавал
- Машины ар тал доош дарж, урд дугуйн барьц муудна
Үр дагавар:
- Машин хэт эргэлттэй (överstyrd) болно
- Урд гэрэл өөдөөс ирэх хөдөлгөөнийг гялбуулна
Хайчлах нөлөө (Fällknivseffekten)
Машин чиргүүлээсээ хурдан тоормослоход, чиргүүл машины ар талыг түлхэж, хайч шиг нугарна.
- Хальтиргаатай замд эрсдэл ихэснэ
- Ялангуяа машины дугуй чиргүүлээс түрүүлж тоормослох үед
Урьдчилан сэргийлэх:
- Зөөлөн, тогтвортой тоормослох
- Зөв Порховны даралт (kultryck)
- Чиргүүл дээр машины дугуйтай адил чанартай дугуй
Чиргүүлийн тоноглол (Utrustning för släpvagn)
Чиргүүлийн тоормос (Bromsar på släpvagn)
- 400 кг-аас их өөрийн жин (tjänstevikt) → зогсоолын тоормос (parkeringsbroms)
- 750 кг-аас их нийт жин (totalvikt) → явалтын тоормос (färdbroms)
- Явалтын тоормостой бүх чиргүүл → ослын тоормос (katastrofbroms)
- Чиргүүл салбал ослын тоормос троссоор (vajer) татагдана
Чиргүүлийн гэрэл ба тусгал (Belysning och reflexer)
- Хажуу талд: улбар шар тусгал (orange reflexer) + хажуугийн гэрэл (sidomarkeringsljus)
- Ард талд:
- Эргэх дохио (blinkers)
- Тоормосны гэрэл (bromsljus)
- Арын гэрэл (bakljus)
- Дугаарын гэрэл (skyltlykta)
- 2 улаан гурвалжин тусгал
- Урд талд:
- 2 цагаан тусгал (vita reflexer)
- Хэрэв өргөн нь 160 см-ээс их бол байрлалын гэрэл (positionsljus)
Чиргүүл ба дугуй (Släp och däck)
- Шиптэй дугуй (dubbdäck) халтиргаанд хамгийн сайн барьцтай
- Хэрэв машин шиптэй бол чиргүүл мөн шиптэй байх ёстой
- Харин машин шипгүй байсан ч чиргүүл шиптэй байж болно
Чиргүүл ба толь (Släp och ytterbackspeglar)
- Чиргүүл машинээс өргөн бол нэмэлт гадна толь (ytterbackspeglar) заавал
- Баруун эргэлтэд → баруун толь, зүүн эргэлтэд → зүүн толь харж занших
Чирэх (Bogsering)
- Замын хөвөөгөөр (vägren) эсвэл баруун захад явна
- Чирэх олс (bogserlina) үргэлж таталттай байх
- Урд машин татна, арын машин аль болох тоормослоно
Дүрмүүд:
- Хамгийн их хурд: 30 км/ц
- Олс 2 м-ээс урт бол заавал тэмдэглэнэ
- Авто зам, хурдны замд (motorväg, motortrafikled) чирэхийг хориглоно
- Чирэх үед зөвхөн чиргүүлдэж буй машин аварын гэрэл (varningsblinkers) ашиглана
- Мотоцикл-ийг чирэх, мотоциклээр чирэхийг хориглоно
Харанхуйд / муу харагдах үед:
- Урд: цагаан тусгал + цагаан гэрэл
- Ард: улаан тусгал + улаан гэрэл